Aandachtig kijken om te zien

Ikoon-meditatie en een kijkje uit de hemel

In eerste instantie kan je er van alles van denken. Iets van ‘dat is mooie kunst, mooie sfeer in een hoek van mijn kamer’, tot ‘dat is nou net wat niet de bedoeling is; dat je afbeeldingen maakt en die aanbidt’. Daartussenin zit de weg van de ikoonmeditatie. 

Venster

Een ikoon is een afbeelding. De afbeelding is van God, of van een geloofsgetuige, apostel of heilige. Het ikoon is ook een venster op de eeuwigheid. Als je Jezus ziet op de ikoon, kan je niet alleen naar Jezus kijken om naar Hem te luisteren, maar je kan ook voorstellen dat Hij naar jou kijkt. Met liefde. Met ontferming. Dit komt doordat de ikoon op een bepaalde manier met perspectief geschilderd is. Het lijkt of het een kijkje uit de hemel naar jou is. In het Centrum mediteren we bij voorkeur met een ikoon van Jezus, vanuit de protestants christelijke traditie is dat het meest aansluitend.

Een ikoon is een afbeelding. De afbeelding is van God, of van een geloofsgetuige. Maar het is dieper. Het is ook een venster op de eeuwigheid. Als je Jezus ziet op de ikoon, kan je niet alleen naar Jezus kijken om naar Hem te luisteren, maar je kan ook bedenken dat Hij naar jou kijkt. Met liefde. Met ontferming. Want de ikoon is op een bepaalde manier met perspectief geschilderd waardoor het lijkt of het een kijkje uit de hemel naar jou is.

Zien

In het Oude Testament is een diep verlangen om God te zien. In het Nieuwe Testament werd dat werkelijkheid in Jezus. Ikonen verbinden de mensen met Gods eeuwige aanwezigheid. Door het bidden tot en het staren naar zijn beeld en gelijkenis, beminnen we hem meer en vereren hem. De eer die aan de beeltenis gegeven wordt, gaat over het de persoon erachter. En zo vereer je diegene die is afgebeeld. Paulus schreef zijn brieven in het Grieks en met betrekking tot Christus zegt hij: ‘Christus is de “eikon” (=ikoon=beeld= gelijkenis) van de onzichtbare God’ (Colossenzen 1:15). 

Oefenen

Oefen met deze ikoonmeditatie. Door de herhaling leer je de stappen herkennen. Dan kan de meditatie ook meer zijn werk doen. Geef het even de tijd.

De stappen van de ikoonmeditatie:

  1. Ga zitten op je meditatieplek, bepaal hoelang je stil wilt zijn. Steek een kaars aan en zet die bij je ikoon. Sta erbij stil dat Christus je uitnodigt om via de ikoon dichterbij te komen.
  2. Spreek een kort gebed uit om de Heer te loven, doe dit met je handen geheven en open:
    Gezegend zijt Gij, God,
    Bron van alle leven
    Die de morgen ontbood
    En het licht hebt geroepen
    Zegen ook mij met uw licht
    In de naam van de Vader, en de Zoon en de Heilige Geest.
  3. Wees stil in een woordeloos gebed om aandacht en openheid, voor wat je in deze meditatie mag ontvangen.
  4. Ga nu aandachtig kijken naar de ikoon. Stel je voor dat het ikoon je roept, je vraagt om haar te bekijken.
    Kijk wat je ziet: vormen, kleuren en gestalten
    Hoe spreekt de ikoon tot jou?
    Kijk goed hoe het ikoon is vormgegeven. Blijf kijken.
    Wil ik een plek innemen in het beeld wat de ikoon schetst?
  5. De volgende stap is het schouwen. Laat nu alle gedachten en concepten in je hoofd los. Wees aanwezig, in het hier en nu. Laat je blik vredig op de ikoon rusten, zonder te interpreteren. Voel een verbinding van de Goddelijke liefde door de ikoon heen richting jouw hart.

Besef dat eeuwenlang dit ikoon voor christenen een hulpmiddel was om God te zoeken. Dat dit ikoon er al veel langer is dan jij er bent.


Besef dat Christus je eerder riep dan jij tot het ikoon kon naderen.
In het schouwen vervloeien de grenzen tussen subject en object. Tussen jou en de presentie van de glorie van de Heer, in en achter de ikoon. Luister in overgave, vertrouwen en acceptatie van wat er is.

6. Afronden van de meditatie

Word je weer bewust dat je met wat je ontvangen hebt in de ikoonmeditatie, verder mag gaan.

–  Trek je blik terug van de ikoon.
–  Spreek een dankgebed uit. 

Dit blog is een onderdeel van de serie over de verschillende vormen van christelijke mediatie. Eerder verscheen in deze serie een blog over:

Deze zomer geven we je een kennismaking van vormen van christelijke meditatie die we oefenen en verder ontdekken in de meditatiecursus van het Christelijk Spiritueel Centrum. Lees ook dit blog met de ervaring van Aldrik, of lees dit blog met een lijstje pluspunten .